Hoe ver weg is de horizon?
Sta je op het strand, dan is de horizon maar ongeveer 5 km ver. Klim je hoger, dan schuift hij snel op. Vul je ooghoogte in, en eventueel iets waar je naar kijkt, om de afstand te zien en wat de kromming van de aarde verbergt.
Afstand tot de horizon vanaf verschillende hoogtes
| Ooghoogte | Horizon (alleen meetkunde) | Met normale breking |
|---|---|---|
| 1,7 m · 6 ft | 4,7 km · 2,9 mi | 5 km |
| 10 m · 33 ft | 11,3 km · 7 mi | 12,1 km |
| 30 m · 98 ft | 19,6 km · 12,1 mi | 21 km |
| 100 m · 328 ft | 35,7 km · 22,2 mi | 38,3 km |
| 276 m · 906 ft | 59,3 km · 36,8 mi | 63,6 km |
| 1.000 m · 3.281 ft | 112,9 km · 70,1 mi | 121 km |
| 10.700 m · 35.105 ft | 369,4 km · 229,5 mi | 396 km |
De vuistregel
Met je ogen op h meter hoogte ligt de horizon op ongeveer 3,57 × √h kilometer. Door de wortel kijk je bij vier keer zo hoog maar twee keer zo ver. Daarom ziet een vuurtorenwachter veel verder dan iemand op het strand, terwijl je vanuit een vliegtuig op 10,7 km hoogte nog steeds maar ongeveer 370 km ver kijkt. Vanaf de Vaalserberg (322,4 m), het hoogste punt van Europees Nederland, ligt de geometrische horizon op ongeveer 64 km, met breking ongeveer 69 km. De calculator gebruikt de exacte formule √(2Rh + h²) met de gemiddelde straal van de aarde R = 6371 km.
Waarom schepen van onderen verdwijnen
Alles achter je horizon zakt weg achter de bolling van de aarde. Een schip dat wegvaart verliest eerst de romp, dan het dek en als laatste de top van de mast. Hetzelfde geldt voor een skyline aan de overkant van een meer of de zee: de onderkant van de gebouwen verdwijnt terwijl de toppen zichtbaar blijven. Het verborgen deel groeit ongeveer met het kwadraat van de afstand voorbij de horizon: eerst bijna niets, daarna heel veel.
Breking: net een beetje over de kromming heen
Lucht wordt ijler naarmate je hoger komt, en daardoor buigt licht een beetje naar beneden, mee met de kromming van de aarde. Op een gewone dag kijk je zo ongeveer 7% verder dan de meetkunde zegt; de calculator rekent met de standaardcoëfficiënt 0,13. De werkelijke waarde hangt af van temperatuur en weer. Boven koud water op een warme dag kan licht zo sterk buigen dat normaal verborgen kusten in beeld komen (een bovenluchtspiegeling). Andersom kan warme grond dingen juist uit het zicht laten zakken.
Hoe ver heeft iemand ooit gekeken?
Voor heel lange zichtlijnen heb je twee hoge punten nodig: de waarnemer op de ene berg en het doel op een andere, zonder iets ertussen dat boven de zichtlijn uitkomt. Volgens de Wikipedia-lijst van waarnemingen op grote afstand (bekeken in oktober 2026) is het record van land naar land 493 km. Dat werd op 15 december 2024 gefotografeerd door Richard Jezik, van vlak bij de top van de Karagöl in Turkije naar de Sjchara op de grens van Georgië en Rusland. Het verbeterde een uitzicht van 483,5 km van de Cerro Champaquí naar de Aconcagua in Argentinië (2023) en het bekende uitzicht van 443 km van de Pyreneeën naar de Alpen (2016).
Zie je de kromming vanuit een vliegtuig?
Nauwelijks, als al. Op kruishoogte ligt de horizon ongeveer 3,3° onder ooghoogte, maar de kromming over de breedte van een raampje is heel klein, en een raam dat niet helemaal vlak is kan haar makkelijk nabootsen of verbergen. Dat de horizon lager ligt, merk je makkelijker dan de kromming zelf.